AKM’nin akıbeti belli oldu

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Taksim’deki Atatürk Kültür Merkezi’nde (AKM) tadilat, tamirat ve güçlendirme yapmak üzere bu ay içinde ihaleye çıkacak.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Taksim’deki AKM’nin restorasyonu için ihale yapılmasına iliÅŸkin gerekli hazırlıkları tamamladı. Restorasyonun, Ekim ayında baÅŸlaması ve en geç 2013 yılının Cumhuriyet Bayramı’na tamamlanması öngörülüyor.

AKM’nin tadilat, tamirat ve depreme karşı güçlendirilmesi için bu ay içinde ihaleye çıkılacak. Tadilat, tamirat ve güçlendirme, mevcut bina korunarak gerçekleÅŸtirilecek, binada herhangi bir deÄŸiÅŸiklik yapılmayacak.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, yakın bir zamanda, sponsorla da protokol imzalayacak.

YILAN HİKAYESİNE DÖNEN RESTORASYONUN TARİHÇESİ
AKM’nin, dünya standartlarında bir kültür ve sanat merkezine dönüştürülmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ä°stanbul 2010 Avrupa Kültür BaÅŸkenti Ajansı arasında 8 Ekim 2008′de iÅŸbirliÄŸi protokolü imzalandı.

Protokolün imzalanmasını takiben AKM’nin ilk mimarı Hayati TabanlıoÄŸlu’nun oÄŸlu mimar Murat TabanlıoÄŸlu ile görüşmelere baÅŸlandı, TabanlıoÄŸlu, mimari projeyi bilabedel yapmayı önerdi ve buna iliÅŸkin sözleÅŸme 17 Ekim 2008′de imzalandı.

Murat TabanlıoÄŸlu’nun hazırladığı, AKM’nin mevcut mekanlarının ihtiyaçlar doÄŸrultusunda fonksiyonlandırılmasını ve yenilenmesini içeren mimari proje, 24 Aralık 2008 tarihinde bu projeyle birlikte diÄŸer tüm uygulama projeleri ise 29 Mayıs 2009 tarihinde Koruma Kurulu’na onaylatıldı. Bu proje, AKM’nin günümüz teknolojileri ile donatılmasını, depreme karşı güçlendirilmesini, sahne performanslarının artırılmasını ve seyir imkanının yükseltilmesini hedefliyordu.

Ä°zleyicilerin konforunu ve sanatçıların performansını artıracak düzeyde hazırlanan projelerin tamamlanmasının ardından uygulanmasına yönelik ”Ä°stanbul Atatürk Kültür Merkezi Onarım, Güçlendirme ve Tesisat Sistemlerinin Yenilenmesi Ä°ÅŸi” 29 Haziran 2009 tarihinde ihale edildi. Teklif veren 14 firmadan, en avantajlı teklifi veren firma tespit edilerek, 22 Temmuz 2009 tarihinde sözleÅŸme yapmak üzere davet edildi. Ancak Kültür, Sanat ve Turizm Emekçileri Sendikası (Kültür Sanat-Sen), AKM’nin avan projelerinin onaylandığı Koruma Kurulu kararının iptali için Kültür ve Turizm Bakanlığı aleyhine dava açtı. Ä°stanbul 9. Ä°dare Mahkemesinin yürütmeyi durdurma kararı, 27 Temmuz 2009 tarihinde ajansa bildirildi. Ajans, bunun üzerine AKM’nin onarımıyla ilgili baÅŸlattığı her türlü çalışmayı durdurdu.

Ä°stanbul 2010 Avrupa Kültür BaÅŸkenti Ajansı, AKM’nin Ä°stanbul’un kültür ve sanat hayatındaki öneminin bilinciyle bu mekanın 2010 Avrupa Kültür BaÅŸkenti süreci içinde sanat hayatına kazandırılabilmesi için itirazlara konu olan deÄŸiÅŸiklik taleplerini görüşmek ve tarafları uzlaÅŸtırmak amacıyla Devlet Tiyatroları Genel Müdürü, Devlet Opera Balesi Genel Müdürü, yürütmeyi durdurma kararı aldıran Kültür, Sanat ve Turizm Emekçileri Sendikası, ilgili meslek örgütleri temsilcileri, projeyi hazırlayan mimari büro temsilcilerini bir araya getirdi ve uzlaÅŸma saÄŸlandı. Bu doÄŸrultuda revize edilen proje, Kültür ve Turizm Bakanlığına onaylatıldı ve Koruma Kuruluna sunuldu.

Taraflar arasında uzlaşma sağlanabilmesine yönelik sendikadan ve sanatçılardan gelen görüşler doğrultusunda projenin revize edilmesi, revize edilen projelerin Koruma Kurulunca değerlendirilebilmesi için yasal gereklilik nedeniyle sendikanın davadan geri çekilmesi konularında mutabık kalındı.

Uzlaşma sağlanmış olmasına rağmen Kültür Sanat-Sen, İstanbul 9. İdare Mahkemesinde devam eden projenin iptali istemiyle açtığı davayı geri çekmedi ve bu sebeple de Koruma Kurulu projeyi değerlendirmeye almadı.

Ä°stanbul 9. Ä°dare Mahkemesi, 16 Aralık 2009 tarihli kararı ile projelerin onaylandığı Koruma Kurulu kararını iptal etti. Bu kararla beraber mahkeme kesin kararını verdi ve ajans tarafından yürütülen AKM’nin onarımına iliÅŸkin süreç kesin olarak durduruldu.

AKM’NÄ°N TARÄ°HÄ°
AKM’nin tarihi 1930′lu yıllara dayanıyor. Ä°stanbul Belediyesi, o tarihte ”Ä°stanbul’a yakışır bir tiyatro ve opera binası” yapmak üzere çalışmalara baÅŸladı. Ancak çalışmalara 2. Dünya Savaşı nedeniyle ara verildi.

Projesi mimar Feridun Kip ile mimar Rükneddin Güney tarafından çizilen ”Ä°stanbul Opera Binası”nın temeli, 29 Mayıs 1946 tarihinde dönemin Ä°stanbul Valisi ve Belediye BaÅŸkanı Lütfi Kırdar tarafından atıldı.

Ä°nÅŸaatın ödenek yokluÄŸu nedeniyle yarım kalması üzerine bina, o haliyle 1953 yılında Bayındırlık Bakanlığına devredildi. 1956 yılında yeniden gündeme gelen opera binası inÅŸaatı, mimar Hayati TabanlıoÄŸlu’nun projesi ile yeniden baÅŸladı.

Binanın yapımı 12 Nisan 1969 tarihinde biterek, ”Ä°stanbul Kültür Sarayı” adıyla hizmete açıldı. Çalışmaları 39, inÅŸaatı ise 23 yıl süren binanın açılışı, Ferit Tüzün’ün ”ÇeÅŸmebaşı” balesi ile Verdi’nin ünlü operası ”Aida”nın sahnelenmesiyle gerçekleÅŸti. Bina, döneminde dünyanın dördüncü, Avrupa’nın ikinci büyük sanat merkezi olma özelliÄŸine sahipti.

AKM binası, 27 Kasım 1970′de Arthur Miller’ın ”Cadı Kazanı” isimli oyunu sahnelenirken, sahnede bir dekorun projektörlerden tutuÅŸması sonucu çıkan yangında büyük hasara uÄŸradı. Bina, 8 yıl içinde yine mimar TabanlıoÄŸlu tarafından onarıldı ve 1978 yılında bu kez ”Atatürk Kültür Merkezi” adıyla ikinci kez açıldı.

Opera-bale, tiyatro, konser ve kongre amacıyla kullanılan ancak restorasyon çalışmaları nedeniyle 2008 yılından bu yana kapalı bulunan AKM’de, 1317 kiÅŸilik büyük salon, 530 kiÅŸilik konser salonu, 250 kiÅŸilik sinema salonu ve tiyatro salonları yer alıyor.

Kültür ve sanat tutkunlarının hayatlarının önemli mekanlarından biri olan AKM, aynı zamanda Ä°stanbullular’ın önemli bir buluÅŸma merkezi olarak da görev yapıyor.