Anadolu Mutfağını Koruma, Araştırma ve Geliştirme Derneği, Gaziantep Gastronomi ve Aşçılar Derneği ile Gaziantep Kulübü Derneği, ortak bir proje kapsamında 30 ayrı Gaziantep yemeğine coğrafi bölge tescili alarak adeta yemekler için birer tapu çıkardı.
Türkiye ve dünyada bir ilk gerçekleÅŸtirilerek Gaziantep mutfak kültürüne ait 30 ayrı yemek Anadolu Mutfağını Koruma, AraÅŸtırma ve GeliÅŸtirme DerneÄŸi, Gaziantep Gastronomi ve Aşçılar DerneÄŸi ile Gaziantep Kulübü DerneÄŸi tarafından tescil ettirildi. Her dernek on ayrı yemeÄŸi tescilletirken çalışmalar için önceden özel bir komisyon kuruldu. Sahan Åžirehan’da düzenlenen törenle tescili alınan 30 yemek kamuoyuna tanıtılırken yaklaşık 500 çeÅŸidin üzerindeki Antep yemeklerinin yerel yönetimler, Gaziantep ValiliÄŸi, Kültür Turizm Müdürlüğü ve diÄŸer STK’lar tarafından tescil edilmesine yönelik ortak çaÄŸrı da yapıldı. Düzenlenen toplantıya Anadolu Mutfağını Koruma, AraÅŸtırma ve GeliÅŸtirme DerneÄŸi BaÅŸkanı Tahir Tekin Öztan, Gaziantep Gastronomi ve Aşçılar DerneÄŸi BaÅŸkanı Ä°lkay Gök Pınarlı ve Gaziantep Kulübü DerneÄŸi GeçmiÅŸ Dönem BaÅŸkanı Gamze AÅŸnük katıldı.
Komşu ülkelerin Türk mutfağının birçok önemli yemeklerini tescilleme yönündeki çabalarına duyarsız kalınamayacağını ifade eden ve baklavadan sonra birçok Türk yemeğinin farklı ülkelere kaptırılmak üzere olunduğuna dikkat çeken Anadolu Mutfağını Koruma, Araştırma ve Geliştirme Derneği Başkanı Tahir Tekin Öztan, şunları söyledi:
“Gelenekten GeleceÄŸe Gaziantep Yemekleri adlı kitabımızla arÅŸivlediÄŸimiz Gaziantep Yemekleri’nin tescil iÅŸlemlerinde de önemli bir adım attık. Ä°lk kez üç ayrı sivil toplum örgütü bir araya gelerek her dernek 10 adet olmak üzere toplam 30 adet Gaziantep yemeÄŸini tescilleyerek adeta yemeklerin coÄŸrafi tapusunu almıştır. Bu önemli bir olaydır. Bugün Yunanistan baklavamıza sahip çıkarken Bulgaristan paça’nın tescilini almaya çalışmakta yani bize ait kültürel deÄŸerlere sahip çıkmazsak, onları korumazsak gelecekte sahip çıkabileceÄŸimiz yaÅŸayan kültür öğelerimizin büyük bir kısmı baÅŸka ülkeler tarafından tescillenerek sahiplenilecektir. Bizler bir ilki baÅŸardık ve üç dernek bir araya gelerek Gaziantep mutfağıyla ilgili önemli bir adım attık ve coÄŸrafi tescilleri yaparak 30 çeÅŸit yemeÄŸin Gaziantep mutfağına ait olduÄŸunu bilimsel kriterlerle kanıtlayarak tescillettirdik. 500′den fazla Gaziantep yemeÄŸi bulunmakta. DiÄŸer sivil toplum örgütlerimizin, Gaziantep ValiliÄŸi, yerel yönetimler ve ilgili kurumların diÄŸer yemeklerimizle ilgili tescil çalışmalarını üstlenmesini ve gerçekleÅŸtirmesini bekliyoruz. Üç dernek koordineli olarak çalışarak bu alandaki yolu açtık. Öncülüğünü bizler yaptık. Bu güç birliÄŸinin devamlılığının getirilmesi gerekir. GAÃœN bu çalışmalara büyük destek saÄŸlıyor. DiÄŸer üniversitelerimizde bu çalışmalara destek olması gerekiyor. Yemeklerimizin sadece Gaziantep adına deÄŸil, dünyadaki tescilinin de alınması gerekiyor. Yani uluslar arası arenada sadece bölgesel ve coÄŸrafi tescil yeterli deÄŸil, dünya tescili gerekiyor. Baklavada başımıza gelen, yemekler konusunda başımıza gelmesin. Baklava örneÄŸinden ders almamız gerekiyor. Bizler baklavanın Türkiye tescilini aldık ama dünya tescilini Yunanistan’a kaptırdık. Bu diÄŸer yemeklerimizde de başımıza gelmemeli. Yapılan bu tescil iÅŸlerinin maddi olarak hiçbirimize bir faydası yok ama Gaziantep ve Türk mutfak kültürüne büyük bir hizmetin ilk adımları olarak görülmeli. Yapılan çalışmalar örnek alınarak GTO, GSO, Gaziantep ValiliÄŸi ve yerel yönetimler baÅŸta olmak üzere diÄŸer STK’lar tarafından da desteklenerek Gaziantep mutfağının bütün öğeleri için ayrı ayrı tescil iÅŸlemleri yapılmalıdır. Gaziantep kültürü söz konusu olunca hepimizin bir araya gelmemiz lazım. Konu Gaziantep ise el ele vermek bir araya gelmek zorundayız. Bizler üç STK olarak bundan sonraki tescil iÅŸlemlerinde diÄŸer dernek ve kuruluÅŸlara gerekli teknik ve bilgi desteÄŸini saÄŸlayacağız. Bu çalışmalarda Gaziantep kazançlı çıkacak. Bu yemekler bizim, ama bunu kanıtlayabilmemiz için tescil iÅŸlemlerini mutlaka yaptırmamız gerekir” dedi.
Gaziantep Gastronomi ve Aşçılar DerneÄŸi Yönetim Kurulu BaÅŸkanı Ä°lkay Gök Pınarlı da yapılan çalışmalarla ilgili teknik bilgiler vererek, “Türkiye de belki Dünya da bir ilk gerçekleÅŸtirildi. 30 adet yemeÄŸin CoÄŸrafi tescili aldık Yemeklerin tescilinin alınmasına katkıda bulunan hiç
Kimsenin maddi olarak bir kazancı olmadı. Gaziantep Yemek kültürünün korunması amacıyla üç dernek birlikte Coğrafi tescil çalışmalarını başlattık. Gaziantep Gastronomi ve Aşçılar Derneği olarak amaçlarımızın başında Gaziantep yemeklerinin orijinal haliyle korunması ve gelecek nesillere öğretilmesi, aktarılması unutulmamasının sağlanmasıdır. Bu amaç doğrultusunda derneğimiz projeler hazırlayarak her türlü desteği vermekte ve çalışmaktadır. Yemek tescili çalışması da bunlardan biridir. Çalışmaya başladığımızda yemek tescili için Gaziantep Kulübü Derneği ve Anadolu Mutfağını Koruma, Araştırma ve Geliştirme Derneğinin de yemeklerin tescilini almak için araştırma yaptıklarını öğrendik ve ardından üç dernek iş birliği yaparak birlikte gerçekleştirmeye karar verdik. Kararın ardından her dernekten Gaziantep yemeklerini bilen bu konu da bilgisi olan, araştırma yapmış, kitap yazmış üyelerden oluşan bir komisyon oluşturuldu ve hızlı bir şekilde çalışmaya başlandı. Şubat 2011 tarihinde yemeklerin tescil çalışmalarına başlayan üyeler öncelikle yemeklerin isimlerini ardından da her bir yemeğin orijinal tariflerini belirlediler. Bu süreç yaklaşık altı ay sürdü ve ardından yemeklerin tescil çalışmalarına destek verecek işletmeler, devlet kurum ve kuruluşları ile görüşmeler yapıldı. Şimdiye kadar sahiplenilmemiş, araştırdığımızda hiçbir yazılı tarihçesi veya bundan 20-25 yıl öncesine kadar yazılı bir kitabı olmayan, değeri yalnızca sözde kalan, çoğu kayıt altına alınmadığı için unutulmuş belki orijinalliğini yitirmiş, yemek kültürünün korunmasına destek verecektir.
CoÄŸrafi Tescil sayesinde bu yemeklerin; Orijinal tarifleri resmileÅŸecek, Devlet kayıtlarına geçecek ve belki yüz yıl sonra bu tarifler aynı ÅŸekilde kayıtlı olarak devlet evraklarında yer alacak, BaÅŸka ÅŸehir ve ülkenin yemeklere sahip çıkma olasılığı ortadan kalkmış oldu. Kurulan komisyonda Prof. Dr. Ä°smail H. ÖzsabuncuoÄŸlu, Ragıp Güzelbey, Akten KöylüoÄŸlu, Sermin Ocak, Özden ÖzsabuncuoÄŸlu, Eray Tatar, Gonca Tokuz, Åžef DoÄŸa Çitçi, Rıdvan ÇaÄŸdaÅŸ ve Filiz HösükoÄŸlu görev aldı. Bundan sonraki sürçte de diÄŸer Gaziantep yemeklerinin tescillerinin yapılması gerektiÄŸini düşünüyoruz. Bunun için Gaziantep ValiliÄŸimiz ve yerel yönetimlerimiz baÅŸta olmak üzere GTO, GSO ve diÄŸer STK’lara büyük görevler düşmektedir. Yeni yapılacak tescil iÅŸlemlerinde bizler gerekli rehberliÄŸi yapmaya hazırız” dedi.
Gaziantep Kulübü’nün Gaziantep kültürüne ve sanatına sahip çıkarak gelecek nesillere aktarılmasında önemli bir misyon üstlendiÄŸini ifade eden Gaziantep Kulübü GeçmiÅŸ Dönem Yönetim Kurulu BaÅŸkanı Gamze AÅŸnük, “Gaziantep Kulübü DerneÄŸi 1993 yılında kuruldu. Gaziantep’i seven ve alanında belli noktalara gelmiÅŸ olan iÅŸ insanlarının kurmuÅŸ olduÄŸu bir dernektir. Amacı Gaziantep’in sorunlarını araÅŸtırmak ve gücü oranında çözüm üretmektir, kamu kurum ve kuruluÅŸlarıyla iÅŸ birliÄŸi halinde projeler üretmektir. Gaziantep Kulübünün önemsediÄŸi bir misyonu var. Gaziantep’in çok geniÅŸ bir kültürel mirası var çok geniÅŸ bir alana yayılmış kültürel mirası var. Bu kültürel mirasın gelecek nesillere saÄŸlıklı aktarılmasını Gaziantep Kulübü bir misyon olarak üstlenmiÅŸtir. Bu projede bu misyonun bir parçasıdır.
Bu güzel çalışmanın ilginç bir öyküsü var. Hepimiz aslında Gaziantep kültürünün en önemli unsuru olan yemek kültürü hakkında geniÅŸ bilgilere sahibiz. Ä°yi yemeÄŸin nasıl olduÄŸunu hepimiz biliyoruz Birde milliyetçilik duygularımız var. Faklı illerde Antep yemekleri adı altında yediÄŸimiz yemeklerin lezzetini alamıyoruz. Bizlere Antep yemeÄŸi olarak sunulan yemeklerin bildiÄŸimizden ve yapılışından çok farklı bir yapılışı var. Ama bizlere Antep yemeÄŸi olarak sunuluyor. Biz bu konuları konuÅŸurken ulusal bir gazete’de Gaziantep mutfağının en önemli yemeklerinden birisi olan yuvalamanın tarifini okuduk. Yanlış bir tarifti. Bu tarif üzerine Gaziantep Yuvalamasının bütün özellikleriyle kamuoyuna tanıtılmasını planlarken kendimizi bu çalışmanın içerisinde bulunduk. Konunun uzmanlarıyla iÅŸ birliÄŸi yaptık ve hep birlikte çok güzel çalışmalar baÅŸardık. Gaziantep’e hayırlı uÄŸurlu olmasını diliyorum. Tahir Tekin Öztan’ın da dediÄŸi gibi bu el birliÄŸiyle yapılacak bir çalışma. Bundan sonra diÄŸer sivil toplum kuruluÅŸlarının da umarız birer ikiÅŸer Antep yemeÄŸinin tasçılını yaptırır. Böylece gelecek nesillere Antep Yemeklerinin saÄŸlam bir tabana oturtularak aktarılması saÄŸlanmış olur” diye konuÅŸtu.
Düzenlenen törende Gastronomi ve Aşçılar DerneÄŸi ve Gaziantep Kulübü DerneÄŸi BaÅŸkanı Ä°lkay Gök Pınarlı, çalışmalara destek ve katkılarından dolayı Anadolu Mutfağını Koruma, AraÅŸtırma ve GeliÅŸtirme DerneÄŸi BaÅŸkanı Tahir Tekin Öztan ve Gaziantep Kulübü DerneÄŸi GeçmiÅŸ Dönem BaÅŸkanı Gamze AÅŸnük’e günün anısına birer plaket vererek çalışmayı destekleyen komisyon üyeleri ve aşçılarla hatıra bir fotoÄŸraf çektirdiler.
TESCÄ°LÄ° ALINAN YEMEKLER
Yapılan çalışmalarda Gaziantep Gastronomi ve Aşçılar Derneği; Öz Çorba, Şiveydiz, Ekşili Taraklık, Keme Kebabı,
Sebzeli Peynir Böreği, Firik Pilavı, Katmer,
Beyran, Kilis Kebabı ve Samsaklı-Bahdenizli Kebap’ının Anadolu Mutfağını Koruma, AraÅŸtırma ve GeliÅŸtirme DerneÄŸi;
Yuvarlama, İçli Köfte, Ali Nazik, Lahmacun, Yeni Dünya Kebabı, ÇiÄŸ Köfte, Simit Kebabı, SoÄŸan Kebabı, Antep Salatası ve Ezogelin Çorbası’nın Gaziantep Kulübü DerneÄŸi Ä°se Alaca Çorba, Sarımsak Aşı,
Akıtmalı Köfte,
Sarımsak Kebabı,
Zeytin Böreği,
Özbek Pilavı, Malhutalı Köfte, Buhara Pilavı, MaÅŸ Piyazı ve Peynirli Ä°rmik Helvası’nın tescil iÅŸlemlerini yaptırdı.
